Proof of Stake là gì? Sự khác biệt giữa Proof of Stake và Proof of Work

Proof of Stake (POS) – Thuật toán đồng thuận của Blockchain “lấy coin để đào coin”. Vậy Proof of Stake là gì? Ưu nhược điểm của POS, so sánh POS và POW. Cùng theo dõi bài viết của Exchange Script để giải đáp những thắc mắc về thuật toán POS này nhé.

Sự đồng thuận không tín nhiệm và phân tán là gì?

Sự đồng thuận không tín nhiệm và phân tán là nếu bạn muốn gửi và/hoặc nhận tiền từ một ai đó mà bạn không cần phải tin vào các dịch vụ của bên thứ ba.

Khi bạn sử dụng các phương thức thanh toán truyền thống, bạn cần phải đặt niềm tin vào bên thứ ba để đặt giao dịch của mình (ví dụ: Visa, Mastercard, PayPal, các ngân hàng). Họ giữ sổ cá nhân của khách hàng, nơi lưu trữ các lịch sử giao dịch và số dư của mỗi tài khoản.

Ví dụ: Nếu Alice gửi cho Bob $300, dịch vụ của bên thứ ba đáng tin cậy sẽ ghi nợ cho tài khoản của Alice và ghi có cho tài khoản của Bob, vì vậy cả hai phải tin vào bên thứ ba.

Với Bitcoin và một vài loại tiền tệ số khác, mọi người đều có một bản sao của sổ cái (Blockchain), vì vậy không ai cần tin tưởng vào bên thứ ba, bởi vì bất cứ ai cũng có thể trực tiếp xác minh các thông tin được viết ra.

== Công nghệ Blockchain là gì

Proof of Stake (POS) – Bằng chứng cổ phần là gì?

Proof-of-Stake (POS) là thuật toán đồng thuận của blockchain. Trong đó, các node phải stake coin để tham gia xác nhận giao dịch trên block. Nói đơn giản thì node phải đặt cọc coin để xác minh danh tính.

Bitcoin – Đồng tiền điện tử đầu tiên sử dụng thuật toán đồng thuận Proof-of-Work (POW). POW cho phép thợ đào (miner) xác thực giao dịch và tạo block mới bằng cách thực hiện tính toán dựa trên sức mạnh máy tính. Từ đó sinh ra máy đào chuyên dụng với cấu hình khủng và hiệu năng cao, giúp thợ đào cạnh tranh đào coin.

Tuy nhiên, cộng đồng tiền mã hóa nhanh chóng nhận ra những yếu điểm và bất lợi của thuật toán POW. Năm 2011, diễn đàn Bitcointalk là nơi đầu tiên nảy sinh ra ý tưởng một thuật toán mới với tên gọi Proof-of-Stake (POS), giải quyết một số vấn đề mà thuật toán POW gặp phải.

Đến năm 2012, đồng coin đầu tiên sử dụng POS ra đời. Đó chính là Peercoin (PPC). Từ đó đến nay, đã có hàng trăm đồng coin sử dụng thuật toán POS.

Đáng chú ý là nhiều đồng coin ban đầu sử dụng thuật toán POW, nhưng đang chuyển đổi dần sang POS vì những ưu điểm của thuật toán mới. Nổi tiếng nhất trong số này chính là Ethereum (ETH).

Bên cạnh đó, cải tiến từ POS ban đầu, nhiều thuật toán mới đã được sinh ra. Chẳng hạn như Delegated Proof-of-Stake (DPoS) của đồng EOS, Lisk, Steemit,… Hay thuật toán Proof-of-Stake Voting (PoSV) của Tomochain (TOMO).

proof-of-stake-la-gi-su-khac-biet-giua-proof-of-stake-va-proof-of-work

Các thuật ngữ của Proof of Stake (POS)

Node (Masternode)

Là tổ chức hay cá nhân tham gia xác nhận giao dịch, đóng block của một đồng coin. Bằng cách chạy các phần mềm chuyên dụng của đồng coin đó, node đóng vai trò giữ ổn định trong blockchain, xác nhận giao dịch cho người dùng coin.

Validator

Theo thuật toán đồng thuận POS, không phải tất cả các node đều tham gia đóng block mới. Blockchain sẽ chọn ngẫu nhiên một node để kiểm định và đóng block. Node này được gọi là validator (người kiểm định).

Forge hoặc Mint

Là cụm từ chỉ hoạt động kiểm định và đóng block của validator. Để phân biệt với mine (đào) trong POW.

Stake

Trong POS, node muốn trở thành validator phải stake (đặt cọc) một lượng coin nhất định để làm điều kiện tham gia. Ý nghĩa của việc này là để chứng minh bạn có sở hữu coin.

Lock và Unlock

Số coin được node stake sẽ được mạng lưới lock. Trong thời gian trở thành validator, số coin stake này không được di chuyển, hay giao dịch được. Nếu không làm validator nữa thì coin mới được unlock.

Cách thức hoạt động của Proof of Stake (POS)

Để khắc phục các nhược điểm của thuật toán Proof of Work. Một phương pháp đồng thuận mới trong việc đóng gói block vào chain đã được Proof of Stake đưa ra.

Trong tất cả các node tham gia, sẽ lựa chọn ngẫu nhiên một node để kiểm định và đóng gói block. Node tham gia được gọi là các validator (người kiểm định).

Các node này cần phải bỏ một khoản tiền vào mạng lưới để làm điều kiện tham gia, Vitalik Buterin – cha đẻ của Ethereum gọi là bet (đặt cược). Có thể hiểu đây là một cách chứng minh danh tính – đặt cọc tiền.

Khoản tiền đặt cọc còn được gọi là Stake. Hệ thống thực hiện lock khoản tiền này. Và hệ thống sẽ unlock sau khi node không tham gia validator một thời gian chứ không unlock ngay lập tức.

Validator được chọn sẽ thực hiện validate block. Hành động này được gọi là forge hoặc mint (để tránh nhầm lẫn với mine của PoW). Nếu block hợp lệ và ghi được vào chain, validator này sẽ nhận được một phần thưởng từ transaction fee.

== Tiền điện tử Bitcoin là gì

Ưu nhược điểm của Proof of Stake (POS)

Ưu điểm:

  • Đầu tiên là bạn sẽ tăng được lượng coin trong thời gian nắm giữ . Thay vì giữ coin trên sàn thì bạn sẽ không có thêm coin nào. Nên dù giá có giảm thì bạn vẫn có thể lời một chút, vì số lượng coin của bạn nhiều.
  • Thứ hai là việc đào coin không cần máy có cấu hình khủng, chỉ cần máy tình cùi bắp lắp internet cáp quang vào bật 24/24 thì bạn đã có thể đào được rồi.
  • Chi phí đào cực rẻ và đặc biệt là bạn đào bằng coin nên nếu không thích đào nữa thì chuyển coin lên sàn và bán đi là xong.
  • Stake an toàn 100% vì ví có bản back up. Lãi cực khủng với một số coin (ví dụ : con BUZZ lãi tới 100% mỗi tháng). Tuy nhiên nhiều coin chỉ có 10% mỗi năm. Các dòng coin POS đang sẽ trở thành xu hướng mới sau khi Trending ICO đi qua.

Nhược điểm: 

  • Proof of Stake khó có thể xây dựng cộng đồng bền vững do chỉ tập trung vào việc lôi kéo người tham gia kiếm lời nhanh mà không có nhiều ràng buộc trong việc đầu tư dài hạn.
  • Với các coins dùng POS, mọi người chẳng có gì để trao đổi như: các vấn đề kỹ thuật, cách đào, cách tối ưu máy đào… thì rất khó để giữ chân họ lâu dài.

Ngoài ra:

  • Với Ethereum Casper, khoản đặt cược là 125 ETH. Đây là 1 khoản tiền lớn. Nếu được áp dụng PoS, hệ thống chưa chắc sẽ trở nên decentralize (phân cấp) hơn.
  • Việc hạn chế chỉ người giàu có thể tham gia sẽ khiến cho sự phân hóa giàu nghèo trở lên rõ ràng. Người giàu sẽ càng giàu do thu được thêm lợi từ transaction fee.
  • PoS còn phải đối mặt với nhiều vấn đề kỹ thuật cần giải quyết như: Nothing at Stake hay Long Range Attack.

Phương thức lựa chọn các nút trong thuật toán Proof of Stake (POS)

PoS phải xác định được nút hợp lệ tiếp theo trong bất kì Blockchain nào.

Ví dụ: Nếu Bob bỏ vào tài khoản 10 USD, trong khi đó Jane bỏ vào tài khoản 100 USD. Khả năng cao Jane sẽ được chọn làm người xử lý khối tiếp theo

Nếu việc lựa chọn nút diễn ra theo cách lựa chọn theo số tiền đặt cọc nhiều nhất sẽ dẫn đến việc tập trung hóa, vốn đi ngược lại với quy luật vì thành viên giàu nhất sẽ có lợi thế lâu dài. Thay vào đó, một số phương pháp lựa chọn khác nhau đã được đưa ra.

Dựa trên các nút ngẫu nhiên

PoS ngẫu nhiên chọn người khai thác đơn vị tiếp theo, bằng cách sử dụng công thức tìm kiếm tỷ lệ băm (Hashrate) thấp nhất kết hợp với kích thước của tài sản ròng (stake).

Khi tài sản được công khai, mỗi nút có thể “tự động hóa” lựa chọn tài khoản được quyền xử lý khối tiếp theo.

bang-chung-co-phan-proof-of-stake-pos-1

Dựa trên thời gian nắm giữ tài sản

PoS còn có thể kết hợp phương pháp lựa chọn ngẫu nhiên với việc xem xét “độ tuổi của tài sản”, con số này thể hiện số ngày từ khi tài sản được đưa vào cho đến nay của từng nút.

Các tài sản chưa được xem xét trong ít nhất 30 ngày sẽ bắt đầu cạnh tranh vị trí xử lý khối tiếp theo. Bộ tài sản với thời gian chưa được sử dụng lâu hơn sẽ có xác suất lớn hơn để trở thành đơn vị xử lý khối kế tiếp.

Một khi quá trình xử lý hoàn thành, “độ tuổi tài sản” sẽ trở về số 0 và phải chờ ít nhất 30 ngày nữa trước khi được quyền xử lý một khối khác. Ngoài ra, tỉ lệ nút được lựa chọn để xử lý các khối sẽ đạt xác suất cao nhất khi đạt mốc 90 ngày nhằm ngăn chặn lượng lớn các tài sản rất cũ hoặc có giá trị rất lớn khỏi việc thống trị Blockchain.

Quá trình này bảo vệ mạng lưới và dần dần tạo ra các nút mới theo thời gian mà không tốn công suất tính toán đáng kể.

Điều gì xảy ra nếu có gian lận?

Điều gì xảy ra nếu validator được chọn cố tình validate block giả mạo? Nếu việc gian lận bị phát hiện thì người được chọn sẽ bị phạt toàn bộ số tiền trong stake.

Đó là nguyên nhân mà stake không được trả lại ngay sau khi validator từ bỏ quyền tham gia. Tránh trường hợp validate block giả mạo rồi biến mất.

Để đảm bảo lợi ích nhận được nhỏ hơn nhiều số tiền bị phạt, stake tối thiểu được quy định của Casper là 1250 ETH.

Nên nhớ là chỉ có 1 block được chấp nhận và thêm vào chain, còn đâu tất cả đều bị coi là giả mạo và sẽ mất toàn bộ stake.

Proof of Stake (POS) có thể ngăn chặn tấn công vào hệ thống không?

Với PoW, rất khó để thực hiện tấn công vào hệ thống, như tấn công 51% sẽ đòi hỏi chi phí về năng lượng tính toán cực lớn mà nhiều khi chi phí để tấn công còn tốn hơn nhiều lần món lợi đem lại.

Với PoS, việc tấn công cũng không hề dễ dàng. Nếu tấn công thất bại, kể tấn công sẽ bị phạt mất toàn bộ số tiền cược (stake).

Để thực hiện tấn công 51%, kẻ tấn công cần phải có hơn 50% tổng số coin của hệ thống, điều này càng khó có thể xảy ra khi tổng giả trị thị trường của ETH hiện nay đã lên tới gần 60B USD.

Vitalik Buterin có đề cập trong bài viết của anh về việc sẽ hard fork nếu có tấn công và cần thiết để khôi phục hậu quả.

Làm thế nào để kiếm tiền từ đồng coin Proof of Stake (POS)

Đào coin

Bạn có thể đào coin POS chỉ cần bằng một máy tính kết nối internet. Mỗi đồng coin đều sẽ có hướng dẫn đào trên trang web riêng.

Trading

Không riêng gì coin POS, bạn đều có thể giao dịch mọi loại tiền điện tử. Tuy nhiên, với tiền điện tử có thuật toán POS, nếu hiệu suất trading của bạn cao hơn lãi suất stake thì mới nên trade.

Việc Trading có lợi nhuận cao nên kèm rủi ro cũng cao. Nếu bạn là người không ưa thích mạo hiểm, bạn có thể lựa chọn hold và staking.

Stake coin trên ví

Đã có rất nhiều đồng coin phát triển ví riêng để người dùng có thể giữ, nhận và chuyển tiền điện tử cho nhau. Bên cạnh đó, ví riêng của coin POS cũng tích hợp sẵn tính năng staking. Bạn chỉ cần download ví, hold coin là bạn đã có thể nhận coin stake rồi. 

Stake coin trên sàn

Đã có nhiều sàn giao dịch ra mắt nền tảng staking, hỗ trợ người dùng kiếm thu nhập thụ động từ việc stake coin trực tiếp trên ví sàn. Bạn chỉ cần gửi coin vào ví sàn giao dịch, để đó là sàn tự động stake coin cho bạn.

Kiếm tiền từ ví staking, nền tảng staking

Stake coin trên sàn giao dịch thường có lãi suất thấp. Do đó, để tối đa hóa thu nhập thụ động, bạn có thể tham gia vào các nền tảng staking uy tín.

Đây là một số nền tảng cho phép bạn gửi coin POS và nhận lãi:

  • https://everstake.one/
  • https://stakinglab.io/

Ví dụ như bạn có thể stake Cosmos (ATOM) trên nền tảng https://everstake.one/ với lãi suất 13.02%/ năm.

Ngoài ra, hiện đã có một số ví tiền điện tử hỗ trợ staking coin cho người dùng. Những cái tên có thể kể đến như ví Trust Wallet, ví Cobo Wallet, ví HashKey Hub,…

so-sanh-su-khac-biet-giua-thuat-toan-dong-thuan-Proof-of-Work-va-Proof-of-Stake

So sánh sự khác biệt giữa POS và POW

Về cơ bản thì Proof of Work (PoW) là sự cải tiến của Proof of Work (PoW) nên chứa nhiều điểm khắc phục:

  • Do không cần tính toán giải các hàm hash phức tạp, hệ thống sử dụng PoS tốn ít thời gian và năng lượng hơn nhiều so với PoW.
  • PoS hứa hẹn sẽ tạo ra mạng lưới an toàn và phi tập trung hơn PoW
    • Với PoW, việc đào coin hiện nay chỉ hiệu quả với những hệ thống máy đào lớn, năng lượng cao. Điều này dẫn tới hiện nay power của toàn hệ thống chủ yếu tập trung ở các mining pool lớn. Làm cho hệ thống trở nên centralize (tập trung).
    • Hiện nay 3 mining pools lớn nhất là BTC.com, AntPool, và SlushPool đã chiếm hơn 50%. Điều gì sẽ diễn ra nếu 3 mining pools này sát nhập. Hệ thống Bitcoin sẽ bị tấn công dễ dàng bởi 51% attack.
  • Với PoS, do không đòi hỏi năng lượng và dễ dàng để tham gia đặt cược (chỉ cần bạn có đủ số tiền vượt ngưỡng min deposit), hứa hẹn sẽ có nhiều node tham gia, giúp hệ thống trở nên decentralize hơn, và do đó an toàn hơn.

Tuy nhiên:

  • Với Ethereum Casper, con số tối thiểu để tham gia đặt cược là 125 ETH (tương đương 750K USD tại thời điểm hiện tại). Đây là 1 khoản tiền lớn, không phải ai cũng có. Vậy nếu được áp dụng PoS có thực sự giúp hệ thống trở nên decentralize hơn, hay quyền lực vẫn chỉ nằm trong tay một nhóm các người giàu nhất định.
  • Việc hạn chế chỉ người giàu có thể tham gia làm cho người giàu càng trở nên giàu hơn (do thu được thêm lợi từ transaction fee) sẽ đẩy mạnh khoảng cách giàu nghèo. Đây có phải là điều chúng ta muốn tránh?
  • Ngoài ra PoS còn phải đối mặt với nhiều vấn đề kỹ thuật cần giải quyết trước khi đưa vào hoạt động thực tế như: Nothing at Stake hay Long Range Attack. Mình xin được nói về 2 vấn đề này và cách Casper giải quyết nó trong các bài viết khác.

Kết luận

Trên đây là bài viết “Proof of Stake là gì? Sự khác biệt giữa Proof of Stake và Proof of Work” hi vọng sẽ mang lại nhiều thông tin bổ ích cho bạn đọc. Nếu bạn cần giải đáp vấn đề gì, hãy để lại comment dưới bài viết, chúng tôi sẽ giải đáp cho bạn.

Chúc các bạn thành công!

Share Social